Bijkomend moet er gewerkt worden aan nieuwe applicatiedomeinen zodat er voldoende klanten zijn om de wortelgewassen (en eventuele restfracties) aan te kopen. Bedrijven uit de voedingsindustrie hechten belang aan de hoeveelheid en kwaliteit van de olie (aromatisch), maar er is ook potentieel voor horseradish peroxidase en mogelijke activiteit als emulsie-stabilisator. Bedrijven uit de gewasbeschermingssector tonen interesse voor de gluconisaten (GLS) en mogelijke inhiberende werking t.o.v. nematoden.

‘Je moet het bodemleven het werk laten doen’: het is een veelgehoorde uitspraak die tegelijk heel wat vragen oproept. Dit project komt tegemoet aan de nood aan praktijkgerichte kennis over het microbieel bodemleven: Hoe is het gesteld met mijn bodemmicrobioom? Wat betekent dit voor mijn teelttechnische beslissingen? En hoe kan ik beloond worden voor mijn bodemzorg?

Bodemmicrobioom identificeren

Van de theezakjestest tot metabarcoding: er bestaan verschillende methodes om het bodemmicrobioom te meten. We bundelen en evalueren deze methodes in een praktische keuzetool, mét een Vlaams referentiekader. Zo kunnen telers eenvoudiger een passende methode kiezen en de resultaten interpreteren.

Beter beslissen op basis van gekend bodemmicrobioom

Het bodemmicrobioom beïnvloedt tal van functies binnen de gewasontwikkeling, van nutriëntenbeschikbaarheid tot ziekteweerbaarheid. Via gerichte veldproeven op percelen met extreme waarden gaan we na wat dit concreet betekent voor teelttechnische beslissingen: Kan ik bij een gezond bodemleven minder bemesten of bespuiten? Kunnen biostimulantia een slechter bodemleven compenseren?

Beloond worden voor bodemzorg

Een gezond microbioom is het resultaat van een doordachte landbouwpraktijk. Naast de economische waarde voor het bedrijf levert dit ook ecosysteemdiensten op, zoals betere waterinfiltratie en erosiebestrijding. In drie ketentrajecten – o.a. met Jules Destrooper en Belgapom – verkennen we hoe telers eerlijk beloond kunnen worden voor hun bodemzorg.

Een verschuiving naar meer en nieuwe winterteelten zal landbouwers in Vlaams-Brabant helpen om dit knelpunt om te zetten in een opportuniteit. De introductie van nieuwe teelten in het teeltplan zorgt voor een betere risicospreiding in functie van extreme weersomstandigheden. Door specifiek in te zetten op wintervarianten van deze teelten kunnen landbouwers flexibeler omgaan met het tijdstip van inzaai. Wintergewassen zijn doorgaans vroeger van het veld en creëren daardoor ook kansen op een tweede oogstbaar gewas in nateelt, wat op zijn beurt gunstig is voor de graad van bodembedekking en de rendabiliteit voor de telers.

Door het gamma aan beschikbare winterteelten (granen en koolzaad) uit te breiden met nieuwe winterteelten die aangepast zijn aan ons klimaat, zoals winterdeder en winterkarwij, realiseren we niet alleen klimaatadaptatie in de landbouw, we dragen ook bij tot het versterken van de biodiversiteit (bodemleven, nuttige insecten en bestuivers) wat leidt tot een robuuster en evenwichtiger ecosysteem.

Daarnaast is er ook de gunstige invloed op bodemkwaliteit, waterinfiltratie en het beperken van erosie (klimaatadaptatie), doordat de bodem langer bedekt blijft, door te vermijden dat je tijdens suboptimale periodes de grond bewerkt en door nieuwe, diepwortelende gewassen aan het teeltplan toe te voegen. Dit zorgt ervoor dat de bodem beter om kan met extreme regenval en meer water kan vasthouden. Het langer bedekt houden van de bodem en verminderen van de bodembewerking draagt bij tot het behoud van CO2 in de bodem en op die manier tot klimaatmitigatie.

Tenslotte draagt het project er toe bij om lokale ketens te sluiten, en op die manier het aantal voedselkilometers terug te dringen (klimaatmitigatie).

In het Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant deden we de voorbije jaren heel wat verkennende ervaring op met nieuwe teelten. In dit project richten we ons specifiek op de meest veelbelovende nieuwe winterteelten, namelijk winterdeder (Camelina sativa), winterblauwmaanzaad (Papaver somniferum), 2-jarige karwij (Carum carvi) en wintermosterd (Brassica juncea). We richten ons op de belangrijkste teeltvraagstukken, demonstratie, begeleiding van telers, het verbinden van telers en afnemers en een impactanalyse op vlak van rendabiliteit en klimaat.

QUIKLA heeft als hoofddoel het oprichten van een duurzaam samenwerkingsverband tussen quinoatelers om bekendheid en verkoop van lokale quinoa te stimuleren. Als doelpubliek wordt gekeken naar (top)wielrenners, supporters, wielertoeristen, en gezondheidsbewuste consumenten, waarvoor het noodzakelijk is om de nutritionele waarde van quinoa in het (sport)dieet te bepalen.

Tot voor kort werd de introductie in het teeltplan belemmerd door een gebrek aan afzet voor de  – nochtans perspectiefrijke – grondstoffen van de goudsbloemteelt. In 2024 is daar verandering in gekomen door de concrete vraag van Muylle Facon, actief in houtbeschermings-toepassingen, naar 10 tot 100 ton goudsbloemzaadolie op jaarbasis.

De hoofddoelstelling van deze operationele groep is om de goudsbloemketen te sluiten. Dit doen we door 1) alle ketenpartners te verbinden, 2) zowel de variëteit(en) als de verschillende verwerkingsstappen te optimaliseren, 3) te komen tot een goede (juridische) samenwerkingsstructuur, zowel voor de aanbiedende telers als voor de ketenorganisatie en 4) te zoeken naar marktkansen voor de reststromen.

Echter, de bestaande afzetkanalen voor lokaal geteelde plantaardige eiwitten zijn kleinschalig van aard. Producenten van biologische én gangbare eiwitgewassen zijn vragende partij voor nieuwe afzetkanalen waar ze grotere volumes kwijt kunnen.

Het doel van dit project is om samen met landbouwers en geëngageerde ketenspelers op Vlaams niveau te onderzoeken hoe er in de toekomst beter kan samengewerkt worden richting de opschaling van lokaal geproduceerde eiwitrijke gewassen (gele erwt, veldboon, lupine, kikkererwten, linzen, quinoa, …) voor humane consumptie.

Via verschillende bijeenkomsten bouwen we kennis op rond thema’s als faire prijs en risicodeling, en laten we ook toe dat er vertrouwen kan groeien tussen de ondernemers, beide noodzakelijk als er later samengewerkt zal worden.

Met dit voorstel wil men de resterende bottlenecks in de keten aanpakken en de verschillende schakels op elkaar afstemmen, zodat een consistente vezelopbrengst en -kwaliteit kan gegarandeerd worden.

Het projectconsortium wil deze algemene doelstelling bereiken door in te zetten op de volgende concrete deeldoelstellingen:

• Optimalisatie van de teeltpraktijk, incl. de verschillende mechanisatiestappen
• Optimalisatie van de vezelextractie op de vlaszwingellijn
• Praktijkvalidatie in samenwerking met pionierstelers
• Ketenintegratie faciliteren
• Impact vergroten door geïntegreerde valorisatie en disseminatie activiteiten

Via verschillende bijeenkomsten bouwen we niet alleen kennis op rond thema’s als faire prijs en risicodeling maar laten we ook toe dat er vertrouwen kan groeien tussen de ondernemers, beide noodzakelijk als er later samengewerkt zal worden.

Directzaai is een radicaal antwoord op de nadelen van een intensieve bodembewerking en dito zaaibedbereiding. Radicaal in de zin dat het veel meer is dan een nieuwe zaaimachine aanschaffen. Het vergt een andere manier van omgaan met de bodem, de teeltrotatie, de teelt van groenbedekkers en de aanvoer van organische stof.

Directzaai wordt in het buitenland vaak toegepast vanuit een lage-kosten-strategie. In Vlaanderen moeten hoge opbrengsten de sowieso al hogere teeltkosten (o.a. grondprijs, kost van arbeid) compenseren. Kan directzaai in die context ook een meerwaarde zijn? Gelet op de vruchtbare landbouwbodems in Vlaanderen menen de deelnemers dat directzaai een manier kan zijn om dit natuurlijk kapitaal veilig te stellen voor de toekomst.

Deze operationele groep verenigt pioniers met ervaring in directzaai, akkerbouwbedrijven die er voor het eerst mee aan de slag willen, machine-experten die kennis delen en onderzoekers. De ambities zijn een mix van denken (opleiding in Frankrijk, bedrijfsbezoek in Wallonië) en doen (testvelden en praktijkpercelen aanleggen in directzaai, zowel met tussenteelten als hoofdteelten).

Evolueren naar een landbouwpraktijk die sterker bijdraagt aan biodiversiteit en een veerkrachtige bodem en watersysteem is wenselijk. Dit weliswaar met erkenning van de primaire rol van onze landbouwers, namelijk een gezonde en eerlijk betaalde voedselproductie. De toepassing van boslandbouw als kansrijk alternatief voor bestaande agrarische activiteiten en als prototype van wat herstellende landbouw kan inhouden, is nog onvoldoende omarmd. In de advisering aan agrarische ondernemingen komt boslandbouw te weinig aan bod. De ruimtelijke plannen en regelgeving van overheden op alle niveaus bevatten vaak, misschien onbedoelde, belemmeringen om boslandbouw effectief te starten en te ontwikkelen. Onderzoek wijst uit dat voor de Vlaamse context er nood is aan (1) onderzoeksresultaten in lokale context, (2) agro-ecologische educatie op diverse niveaus, (3) een mentaliteitswijziging bij landbouwers en consumenten (t.a.v. vooroordelen, betrokkenheid), (4) een duidelijk en stimulerend wetgevend kader en (5) een economische meerwaarde. Binnen dit project zetten we op deze actiepunten in.

Hoofddoelstelling van dit project is het grensoverstijgend  bevorderen en versnellen van een rendabele toepassing van boslandbouw in Vlaanderen en Nederland door het vergroten van het draagvlak en de professionalisering van advisering en kennisdeling.

Enkele subdoelen zijn:

• Ontsluiten van beschikbare integrale kennis en bronnen, ook inzicht in en aanvullen van ontbrekende kennis.
• Opmaken van een ‘Integraal begeleidingspakket boslandbouw’ met daarin goede materialen en programma’s voor cursussen en trainingen, waarmee professionele adviseurs aan de slag kunnen bij verschillende doelgroepen en kunnen ondersteunen bij de implementatie van boslandbouw.
• Opzetten en uitvoeren van de opleiding van 30 professionele boslandbouwadviseurs die vervolgens agrarische ondernemingen actief gaan ondersteunen bij de implementatie van nieuwe boslandbouw (multiplier), naast minimaal 9 praktijkgerichte kennisbijeenkomsten gericht op specifieke doelgroepen.
• Implementatie van top-demonstratieprojecten (light-houses) op 4 agrarische bedrijven met onderscheidende kenmerken die met de actuele inzichten zijn ingericht en georganiseerd en die als voorbeeld en bron van praktijkkennis en monitoring dienen.
• Aanbod van een tijdelijk pakket stimuleringsmaatregelen (vouchers voor kosteloos advies en ondersteuning) dat 20 bedrijven helpt om daadwerkelijk nieuwe boslandbouw toe te passen.
• Inzicht en analyse van randvoorwaarden die een belangrijke invloed hebben op de toepassing en uitbreiding van boslandbouw, voorzien van oplossingsrichtingen die de opschaling van boslandbouw in Nederland en in Vlaanderen kunnen stimuleren.
• Realiseren van 10 à 20 hectare nieuwe boslandbouw met een sluitend (rendabel) verdienmodel (in 4 demo-projecten) en nog eens 50 à 100 ha in 20 bedrijven die de voucherregeling gebruiken.
• Bekendheid van en draagvlak voor boslandbouw, vooral bij bewoners van gebieden waar projecten worden gerealiseerd.